Rieten dak isoleren en onderhouden

Traditioneel of schroefdak?

Er zijn twee manieren om een rieten dak te maken. Bij de traditionele, open constructie wordt het riet op rietlatten gebonden. Daaronder zit een spouw, en van binnen zie je het riet. Bij een schroefdak wordt het riet op een dichte plaat geschroefd, of op een isolatiepaneel. Van binnen zie je dan de platen.

Het schroefdak is in de jaren 80 bedacht. Sinds 1997 wordt riet ook op isolatiepanelen gelegd. Tegenwoordig is het schroefdak de meest gebruikte manier.

	Traditioneel (open)	Schroefdak (gesloten)
Ondergrond	Riet gebonden op rietlatten, met een spouw eronder	Riet geschroefd op een plaat van 18 mm of op een isolatiepaneel
Binnenkant	Je ziet het riet	Je ziet de platen
Isolatie	Het riet doet in de praktijk niet mee als isolatie	Het hele rietpakket isoleert mee
Tocht en stof	Tochtig en stoffig	Dicht
Brand	Vuur kan in 5 tot 10 minuten door het riet heen	De plaat houdt zuurstof tegen, het riet smeult eerder
Levensduur	In de praktijk geen duidelijk verschil	In de praktijk geen duidelijk verschil

Hoe isoleer je een rieten dak?

Isoleren geeft meer comfort, en er gaat minder warmte verloren door het dak. Maar er verandert ook iets. Het punt waar vocht uit de lucht neerslaat, het dauwpunt, schuift naar binnen. Wordt de isolatie niet goed gemaakt, dan kan vocht uit het huis in de constructie komen en daar condenseren. Daarom hoort er bij elk geïsoleerd rieten dak aan de binnenkant, de warme kant, een dampremmende laag.

Een bestaand traditioneel dak van binnenuit isoleren

Van binnen naar buiten ziet dat er volgens de Vakfederatie Rietdekkers zo uit:

1. de afwerking, zoals gipsplaat of houten delen;
2. de dampremmer;
3. de isolatie;
4. een spouw van ongeveer 5 centimeter;
5. de rietlatten;
6. het riet.

De spouw is nodig zodat de rietdekker later met zijn gereedschap nog onder de latten kan komen. De dampremmer moet helemaal dicht zijn: overlap de banen en plak de naden en kieren af. Gebeurt dat niet, dan gaat het riet minder lang mee.

Wil je vooral minder tocht en stof? Dan kan het ook eenvoudiger: een dampdichte folie over de binnenkant van de dakconstructie, met de naden dichtgeplakt, en daar een afwerking overheen.

Gebruik nooit twee dampremmers in hetzelfde dak. Dan kan vocht tussen de lagen worden opgesloten.

Andere manieren

• Isolatiefolie van meer lagen (multifoil). Dat kan, als er nog geen dampremmer in het dak zit. Zo’n folie is zelf ook een dampremmer. Hij werkt het best met ruimte aan beide kanten. Volgens de Vakfederatie geven sommige fabrikanten te hoge isolatiewaarden op.
• Vlas, zonder dampremmer. Ook dat is mogelijk, met een materiaal dat goed vocht kan opnemen en weer afgeven, zoals vlas. Maar het werk luistert nauw, en er moet ergens in het dak een tochtdichte laag zitten.
• Een schroefdak op een isolatiepaneel. Bij een nieuw dak, of als het riet toch helemaal vervangen wordt.

Hoe goed isoleert riet zelf?

Neem een schroefdak van gemiddeld 28 centimeter riet op een plaat van 18 millimeter. Volgens de Vakfederatie heeft dat een warmteweerstand van ongeveer 4,0 m²K/W, gemiddeld over 30 jaar. Voor een nieuw dak geldt volgens de Vakfederatie een eis van Rc 6,3 (gecontroleerd op 23 oktober 2026). Daarom komt er bij nieuwbouw bijna altijd een isolatiepaneel onder het riet. Vervang je een bestaand rieten dak, dan geldt die nieuwe eis niet. Dan geldt de eis uit het jaar waarin het huis is gebouwd.

Bij een traditioneel dak telt het riet maar beperkt mee, door de spouw eronder. Bij windstil weer isoleert een traditioneel rieten dak zonder verdere afwerking redelijk. Maar bij wind en vorst tocht het zo hard, dat er van bescherming tegen kou weinig overblijft.

Hoe onderhoud je een rieten dak?

Hoe beter je een rieten dak onderhoudt, hoe langer het meegaat. Een dak vol bladeren, dennennaalden of algen droogt langzamer en gaat daardoor minder lang mee. Volgens de Vakfederatie Rietdekkers hoort bij goed onderhoud:

• Bladeren en naalden weghalen, minstens één keer per jaar. Ook die houden het riet nat.
• Bomen op afstand houden. Bomen geven schaduw en houden de wind tegen, die het riet droogt. Er mogen geen druppels uit een boom op het dak vallen. Schaduw kan de helft van de levensduur kosten, een boom die op het riet drupt zelfs driekwart.
• Algen laten behandelen. Algen vormen een laag die het riet afsluit. Dan blijft het riet te lang nat. Daaronder groeien schimmels die van het riet leven en het afbreken. Een behandeling tegen algen laat je doen door een rietdekker of een bedrijf dat daarin gespecialiseerd is. Volgens de Vakfederatie gaat een dak daardoor 10 tot 15 jaar langer mee.
• Mos met de hand weghalen. Mos is minder schadelijk dan algen, omdat het geen dichte laag vormt. Moet het mos eraf, dan gebeurt dat met de hand, niet met een middel.
• Schade snel laten herstellen. Storm- of vogelschade en een scheur in het metselwerk van de nok zijn meestal snel en voor weinig geld te herstellen. Wacht je, dan komt er water in en wordt het veel duurder.

Is een dak al zwaar begroeid, dan maakt de rietdekker het schoon. Hij scheert het riet bij met een heggenschaar of klopt het na met een drijfbord. Soms gaat er een dun laagje riet af. Daarna kan het dak weer drogen.

Let ook op brandwerende middelen. Een te dikke brandwerende laag op het riet werkt volgens de Vakfederatie als een dikke laag algen: het dak blijft langer vochtig en gaat minder lang mee.

Wat is de levensduur van een rieten dak?

Een goed ontworpen, goed gedekt en goed onderhouden rieten dak gaat minimaal 25 jaar mee, en 40 jaar of langer is geen uitzondering. Het meest bepalend is de helling van het dak. De Vakfederatie Rietdekkers geeft daarvoor een grove schatting:

Helling van het dak	Levensduur
Minder dan 25 graden	Niet geschikt voor riet
25 graden	Tot 10 jaar, gemiddeld 5 jaar, alleen bij korte dakvlakken
30 graden	8 tot 18 jaar, gemiddeld 12 jaar, alleen bij korte dakvlakken
45 graden	20 tot 40 jaar, gemiddeld 28 jaar
50 graden	30 jaar en langer, gemiddeld 40 jaar

Voor een gewoon rieten dak adviseert de Vakfederatie minstens 45 graden. Het riet zelf ligt altijd 8 tot 15 graden vlakker dan de dakconstructie. Voor een normale levensduur moeten de stengels zelf minstens 30 graden aflopen.

Garanties op de levensduur van riet zijn zelden te geven. Daarvoor hangt die van te veel dingen af. Meer over de levensduur van alle soorten daken lees je in hoe lang een dak meegaat.

Een dakkapel in een rieten dak

Een dakkapel geeft meer ruimte binnen, maar het riet krijgt het er zwaarder door. De bovenkant van een dakkapel is meestal minder steil dan de rest van het dak. Daar blijft het riet langer nat en slijt het sneller. En het water dat van de kapel druipt, valt steeds op dezelfde plek op het riet eronder. Daar slijt het riet na verloop van tijd weg.

De Vakfederatie Rietdekkers geeft deze tips:

• Kies de vorm met zorg. Een ronde dakkapel voert het water beter af dan een rechthoekige, maar geeft minder ruimte binnen. Een platte dakkapel kan het water afvoeren via een regenpijp.
• Zet de kapel zo hoog mogelijk. Elke graad helling die je wint, telt. Houd wel 50 centimeter vrij tussen de bovenkant van de kapel en de nok.
• Reken op de dikte van het riet. Krijgen de zijkanten riet, reken dan op ongeveer 30 centimeter per kant.

Wat weegt een rieten dak?

Riet weegt ongeveer 130 kilo per kubieke meter. Een rieten dak van 30 centimeter dik weegt dus ongeveer 39 kilo per m².

Je rieten dak laten nakijken

Knol doet ook rietwerk: onderhoud, herstel en het vernieuwen van een rieten dak. Dat werk doen medewerkers van Knol. Weet je niet goed hoe je rieten dak ervoor staat, of wil je het isoleren? Dan kijken we het na bij de gratis dakinspectie. Meer over ons rietwerk lees je bij rieten dak. Over isoleren in het algemeen lees je meer bij dakisolatie. Zit er mos op het riet? Lees dan ook mos op je dak.